Problem Davranışlara Müdahale

Özel Eğitim Kurumu Seçerken Aileler Nelere Dikkat Etmelidir?
17 Nisan 2018
RETT SENDROMU NEDİR?
17 Nisan 2018
Tümünü Göster

Problem Davranışlara Müdahale

Problem Davranışlara Müdahale

 

Otizmli çocukların bizi rahatsız eden, kendisine veya çevresindeki kişilere zarar veren, eğitim ortamını bozan, öğrenmesini engelleyen birçok davranışı olabilir. Problem davranış olarak nitelendirilebilecek bu davranışlardan otizmli çocuklarda en sık rastlananlar, TEACCH programının 0-12 yaş grubu eğitim programında beş ana grupta toplanmıştır.

 

 

  1. KENDİNE ZARAR VERİCİ DAVRANIŞLAR: elini ısırma, tokat atma, başını masaya vurma, başını vurma,
  2. AGRESİF/SALDIRGAN DAVRANIŞLAR: İnsanlara tükürme, başkalarına vurma, tokat atma, saç çekme,
  3. YIKICI DAVRANIŞLAR: Nesne fırlatma, çığlık atma, ağlama, bağırma, kelimeleri kullanarak bağırma, yemek sırasında masadan kalkma, tuhaf davranışlar yapma, Provakatif, karşısındakini sinirlendirecek davranışlar yapma,
  4. YİNELEYİCİ DAVRANIŞLAR: Yenmeyen nesneleri ağza sokma, saplantılı bir şekilde yanıtı beklemeden ya da duruma uygun olmadan ” aynı soruyu sorma” sorma, takıntılı bir şekilde yüksek ses çıkarma, nesne bağımlılığı,
  5. YOKSUNLUK: Kısa süreli dikkat, zayıf dürtü kontrolü, Okuldaki belirli çalışma saatleri sırasında aktiviteleri değiştirmede güçlük, Fiziksel temastan hoşnut olmama ve fiziksel temasa ilgi yoksunluğu, Bir çözüm planlamadan ya da yönerge almadan dürtüsel olarak materyalleri taşır, Dürtüsel olarak materyallere uzanma, Başlama girişiminde bulunamama- pasif bir şekilde yardım/komut bekleme.

 

Bu davranışların büyük bir kısmı normal gelişim gösteren veya zihinsel yetersizlik, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi başka bozukluklarda da görülen sorunlardır. Çocukların bağımlılık geliştirdikleri nesneler veya konulara takılıp kalma gibi davranışlar yada rutinlerin bozulmasından kaynaklanan saldırganlık, çığlık atma gibi ise otizmin kendi doğasından kaynaklanan davranışlardır. Bazı çocuklarda bazen yalnız otizmle ilgili davranış sorunları gözlemlenirken, bazı çocuklarda her iki tür davranıştan da bulunabilir. Aileler ve eğitimciler bu davranışları gözlemleyerek, ev ve okul ortamında hangi davranışların “problem” olduğunu belirlemelidir. Oluşturacakları bu listede yer alan davranışlardan hangisi(leri)nin öncelikle değiştirilmesi gerektiğine birlikte karar vermelidir. Çocuğun kendini ya da başkalarını ısırması, vurması gibi zarar verici davranışlar öncelikle ele alınmalıdır. Bir davranış sonlandırıldıktan sonra ikinci sıradakine geçilmelidir. Her yeni davranışla ilgili çalışması sırasında daha önce çalışılmış olan davranışlar için uygulanmış olan düzeltme çalışmalarının sürdürülmesi ve başka ortamlara genelleme çalışması yapılması yapmak gerekmektedir. Uygulanacak müdahale yaklaşımının başarılı olması için önemli koşullardan biri uygulanan düzeltme programının okuldaki eğitimci(ler) tarafından tutarlı bir şekilde uygulanmasıdır. Diğer önemli bir koşul ise aile ve eğitimcinin aynı şekilde yani okul ve ev/eğitimci ve aile tutarlılığının sağlanmasıdır. Bu tutarlık hem ev ve okul arasında sağlanmalı hem de her ortamda her zaman sağlanmalıdır.

Aşağıda nesne bağımlılığına örnek bir düzeltme programı yer almaktadır.

 

 

 

Nesne bağımlılığı-çocuk sürekli yanında kırmızı kamyonunu taşır-

 

Materyal: kırmızı kamyon, sepet, tepsi, kutu veya bir kağıt

 

Müdahale: K’nin önüne kırmızı bir tepsi/sepet/kutu kare şeklinde bir kağıt, kendi önünüze de koyun. Baloncukları üflemeden önce derece derece arabasını bu kırmızı kare/sepet içinde tutmayı öğreteceğiz.

1- Çocuğun elini nazikçe tutarak tuttuğu kırmızı kamyonu kırmızı sepet/kutu/karenin üzerine koyması için yönlendirin. Siz baloncuk kavanozu ile patlatması için baloncukları yaparken kamyonun orda kalmasını sağlayın.

2- Şimdi çocuğun kamyonu elinden sepete bırakmasını sağlayın. bu sırada baloncuk çubuğunu üflemeniz için tutmasını sağlayın.

3- Baloncuk üflemeye devam ederken sepeti çocuktan biraz uzaklaştırın.

4- Son olarak, kareyi ve kamyonu çalışma alanınızın dışına çıkacak kadar uzaklaştırın. K’nin önüne daha kısa süren bir yap-boz çalışması getirin ve bitirir bitirmez , arabayı uzanabileceği bir yere koyun.

Daha sonra ondan kamyonunu sepetin içine koymasını isteyin ve ders bitene kadar orada kalacağını söyleyin. Bu uygulamayı bütün çalışmalarda tutarlı bir şekilde uygulayın.

Başarılı olma nedeni:  Her çalışma saatinde kamyonun “özel” bir yeri olduğu için, K. onun nerede olduğunu her zaman için biliyor olmuştur. Giderek artan mesafeden ya da sevdiği bu nesneden ayrılma periyodları artık canını sıkmamaktadır, çünkü hem onun nerede olduğunu bilmektedir hem de onu tekrar elde edebileceğini bilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

,

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir