ÖZEL ÖĞRENME BOZUKLUĞU

Oyunlar > Beyaz Atım
17 Nisan 2018
DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)
17 Nisan 2018
Tümünü Göster

ÖZEL ÖĞRENME BOZUKLUĞU

ÖZEL ÖĞRENME BOZUKLUĞU

Özel öğrenme güçlüğü, bir çocuğun zekâsı normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen, dinleme, düşünme, anlama, kendini ifade etme, okuma-yazma veya matematik becerilerinde, yaşıtlarına, zekâsına oranla düşük başarı göstermesidir.

İkincil olarak, kendini idare etme, sosyal algılama ve etkileşim sorunları görülebilir.

Özel Öğrenme Bozukluğu;

  • Okuma Bozukluğu (Disleksi)
  • Yazılı anlatım bozukluğu (Disgrafi)
  • Matematik bozukluğu (Discalkuli)
  • Başka türlü adlandırılmayan öğrenme bozukluğu alt gruplarını içerir. Özel öğrenme bozukluğu her çocuğun sorunu farklı alanlarda ve farklı derecelerde olabileceğinden araştırmacılar öğrenme bozukluğunun sınıflandırılmasını önermektedirler.

Öğrenme güçlüğü gelişimsel bir sorundur, yaşam boyu süren bir bozukluktur.  Dil gelişimi ve kullanımını, konuşma, okuma-yazma ve matematik becerilerini etkileyen bir sorun olduğu için bireyin; eğitimini, mesleğini, sosyal ilişkilerini, günlük aktivitelerini ve benlik saygısını etkiler.

Özel öğrenme güçlüğü, çocuk okula başladığı ve akademik becerileri kazanmada başarısız olduğunda saptanır. Oysa Özel Öğrenme Güçlüğünün belirtileri farklı gelişimsel dönemlerde görülebilir.

BELİRTİLER:

OKUL ÖNCESİ DÖNEMLERDE;

  •  Dil gelişiminde gecikme, söylenenleri anlamasına karşın konuşmanın gecikmesi, bebeksi konuşma,
  • İsimlendirme hızında yavaşlık, (şey, yani, ıhhh)
  • Uyaklı sözcükleri sık sık karıştırma (tuz-buz, fil-pil)
  • Sözcük dağarcığı yaşıtlarına göre zayıf
  • Kavram gelişimi zayıf (ileri-geri, ön-arka, sağ-sol öğrenmede zorlanma)
  • Motor gelişimde sorunlar(zıplama, top yakalama- ip atlamada güçlükler)
  • Özbakım becerilerini öğrenmede güçlük (ayakkabı bağcıklarını bağlamada, düğme iliklemede zorlanma)
  • Zayıf kısa süreli bellek (üç yönergeden bir tanesini yerine getirme, diğerlerini unutma)
  • Artikülasyon sorunları

OKUL DÖNEMİNDE GÖRÜLEN BELİRTİLER

  • Akademik beceriler; okul başarısı yaşıtlarına ve zekâsına oranla düşüktür. Okul başarısı değişkenlik gösterir, bazı derslerde başarısı normal ve normalüstü iken bazı derslerde düşüktür.
  • Okuma becerisi;
  • Okuma geç ve zor öğrenilir. Okuma hız ve nitelik açısından yaşıtlarından geridir. Okuduğunu anlamada sorun yaşanır.
  • Yavaş ve hatalı okunur,
  • Harfler karıştırılır, (dağ-bağ, sal-şal gibi)
  • Benzer kelimeler birbirine karıştırılır, (en-ne, incir-zincir)
  • Bazı kelimeler yanlış hecelenir, hece atlanır, heceler tersten okunur.
  • D ile b, p ile b, g ile ğ karıştırılır.
  • Yazma becerisi;
  • Yaşıtlarına oranla el yazısı okunaksız ve çirkindir. Sınıf düzeyine göre yazı yazması yavaştır.
  • Tahtadaki yazıyı deftere geçirmekte zorlanır,
  • Kelimeler aralıklı ya da birbirine çok bitişik yazılır.
  • Yuvarlak ve düz çizgiden oluşan harfleri yazmada zorluk yaşanır,
  • Yazarken bazı harfler heceler atlanır ya da harf- hece eklenir.
  • Yazarken bazı harf ve sayılar, kelimeleri ters yazar ya da karıştırır, (b-d, m-n, ı-i,d-t, 2-5, 14-41 gibi)
  • Aritmetik beceriler;
  • Aritmetikte zorlanır, dört işlemi yaparken yavaştır.
  • Sayı kavramını anlamakta, sayıları yazmada, geometrik şekilleri çizmede, isimlendirmede zorlanır.
  • Bazı aritmetik sembolleri öğrenmede zorlanır.
  • Sınıf düzeyine göre, çarpım tablosunu öğrenmede zorlanır.
  • İşleme soldan sağa başlayabilir. Zihinden doğru çözdüğü pek çok problemi kâğıt- kalemle çözmede zorluk yaşayabilir.
  • Ölçüm, olasılıklar, saat ve para hesaplarında sorun yaşayabilir.
  • Organize olma becerileri;
  • Odası, eşyaları ve giysileri dağınıktır.
  • Defter ve kitaplarını kötü kullanır, yırtar.
  • Defter, kalem, silgi gibi eşyalarını kaybeder.
  • Üzerine aldığı görevleri düzenlemede zorluk çeker.
  • Zamanı ayarlamakta zorlanır, bir işi yaparken ne kadar zamana gereksinimi olduğunu ya da ne kadar zaman geçirdiğini tahmin edemez.
  • Sayfa yanlış ve düzensiz kullanılır. Satır atlar, boşluk bırakır, sayfanın bir kısmı kullanılmaz.
  • Çalışma alışkanlığı;
  • Ev ödevlerini almaz, eksik alır.
  • Ders yaparken sık sık ara verir, çabuk sıkılır, ders çalışmayı sevmez,
  • Ev ödevlerini yapmak uzun zaman alır.
  • Kendi başına ödev yapmaz, birilerinin yardımına gereksinim duyar.
  • Oryantasyon becerileri;
  • Sağ-sol karışır.
  • Yönünü bulmakta zorlanır.
  • Zamana ilişkin kavramları karıştırır. (dün, bugün, önce, sonra)
  • Saati öğrenmekte zorlanır.
  • Gün, ay, yıl, mevsim kavramlarını karıştırır.
  • Sıralama becerisi;
  • Dinlediği, okuduğu bir öyküyü anlatırken, başını, sonunu karıştırır, sondan, ortadan başlar.
  • Belirli bir sıra gerektiren işleri yapmakta zorlanır.
  • Sayı ve harfleri sıralamakta zorlanır. (alfabenin harflerinin sırasını karıştırır, sıra ile söylemesi istenen sayıların sırasını karıştırabilir.)
  • Haftanın günlerini, ayları sıralamada zorlanır.
  • Sözel ifade becerisi;
  • Duygu ve düşüncelerini sözel ifadede zorlanır.
  • Bazı harflerin seslerini doğru telaffuz edemez, (r,j,ş gibi harfler)
  • Soyut kavramları anlamakta zorlanır.
  • Sınıfta sözel katılımı azdır.
  • Düzgün cümleler kurmakta zorlanır.
  • Motor beceriler;
  • Sakardır, düşer, bir şeyler kırar.
  • Çatal- kaşık kullanmada, ayakkabı- kravat bağlamada zorlanır.
  • Düğme iliklemede, makas kullanmada zorluk yaşar.
  • İp atlama, top yakalama gibi oyunlarda yaşıtlarına oranla başarısızdır.

Bu özelliklerin yanı sıra;

  • Dikkat dağınıklığı, konsantrasyon güçlükleri
  • Aşırı hareketlilik (hiperaktivite) yada hipokativite,
  • Ataklık, düşünmeden davranma,
  • Engellemeye tolerans az, öfke nöbetleri,
  • Arkadaşları ile uyum sorunu,
  • Değişikliklere uyum sağlama güçlüğü,
  • Duygularında dalgalanmalar,

Görülebilir, bunlara bazen anksiyete- depresyon- dikkat eksikliği- hiperaktivite bozukluğu (DEHB) eşlik edebilir.

Öğrenme bozukluğu ile ilgili sorunların görünme sıklığı % 8-10 oranında, erkeklerde kızlara oranla 4 kat daha

fazladır. 40-50 kişilik bir sınıfta 3-4 çocukta öğrenme sorunu olduğu düşünülebilir, bu oran oldukça düşündürücüdür. Çünkü bu günkü eğitim sisteminde, bu çocuklar okulda; tembel, başarısız, yaramaz, dikkatsiz diye nitelendirilmekte, uygun düzenlemeler yapılmamaktadır.

 

NEDENLERİ;

Öğrenme bozukluğunun ortaya çıkmasının tek bir nedeni yok.

  • Doğum öncesi (yetersiz beslenme, annenin geçirdiği enfeksiyonlar, ilaç kullanma)
  • Doğum sırasında (uzun ve zor doğum, plasenta ve göbek kordonu anormallikleri)
  • Doğum sonrası
  • Kalıtsal- genetik nedenler
  • Beyindeki yapısal, işlevsel farklılıklar.

Öğrenme bozukluğunun ortaya çıkma nedeni ne olursa olsun önemli olan ailelerin ve eğitimcilerin

sorunun varlığını kabul edip çözüme yönelmesidir.

TANI;

Özel öğrenme bozukluğunun tanısı için multidisipliner bir çalışmaya ihtiyaç vardır. Şu an tanı,

üniversite hastaneleri, devlet hastaneleri ve çocuk hastanelerinde, çocuk psikiyatri kliniklerinde konmaktadır.

TEDAVİ YAKLAŞIMLARI;

Özel öğrenme güçlüğünü ortadan kaldıracak bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Ancak bu sorunun

yanısıra depresyon, anksiyete, dikkat eksikliği- hiperaktivite bozukluğu gibi başka psikiyatrik bozukluklar eşlik ediyorsa bunların ilaçlı tedavisi düşünülebilir.

Özel öğrenme güçlüğünün tedavisi eğitimdir. Bu eğitim okullarda verilen eğitimden farklıdır.  Çocuk normal bir okulda eğitimine devam ederken yanısıra bireysel ya da grup halinde özel bir eğitim alınır.

Eğitimi üç aşamada planlamak gerekir.

  • Aile
  • Okul- öğretmen
  • Çocuk

Bu çocukların aileleri, doğal olarak diğer anne babalara göre farklı duygular yaşarlar. Kimisi sorunun

nedenini dışarıda görür ve çözümü, okul- öğretmen gibi dış etmenleri değiştirmekte arar. Kimisi suçluluk duyar, kızgınlık hisseder. Endişe veren bu durum aileleri bazen depresyona sürükler. Tüm bunlar sorunu Kabul edememe ile ilgilidir. En olumlu yaklaşım, ailenin sorunun varlığını kabul ederek, çocuğa yardım yoluna geçebilmesidir. O nedenle öncelikle aileler tanı ile ilgili bilgilendirilmeli, çocukla ilişkileri, öğretmen ve okul ile işbirliği yapma konusunda eğitilmelidir.

Her çocuğun öğrenme bozukluğu farklı alan ve seviyelerde olabileceğinden, her çocuk farklı öğrenme stiline sahip olabileceğinden, çocuğa bireysel eğitim programının yapılması gerekmektedir. Öğretmenlerin tanı ile ilgili bilgilendirilmesi, sınıf iç düzenlemeler – ödevler- sınavlar- notlar ve yaklaşımlar konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir.

Özel öğrenme bozukluğu olan çocukların özel eğitimlerinde uzmanların uygulamalarında, işitsel, görsel, dokunma ve kinestetik algının geliştirilmesi, bu algılara ait ayrımlaştırma dikkat ve bellek, ardışıklık yeteneklerinin artırılması, motor koordinasyon becerilerinin geliştirilmesi, fonetik farkındalığın artırılması, dinleme, konuşma, okuma- yazma becerilerin geliştirilmesi, kavram ve düşünme süreçlerinin gelişiminin desteklenmesi, akademik becerileri eğitimi yer almaktadır.

Bu çocukların, öğrenme bozukluğu nedeni ile yaşantısının ona sunduğu deneyimler, onun kendisine ilişkin olumsuz düşünceler geliştirmesine yol açar. (“hiçbir şeyi doğru yapamıyorum”, “ben geri zekâlıyım”, kimse beni sevmiyor” gibi). Çünkü ailesi ya da öğretmenleri çoğunlukla çocuğun olumsuz yönleri ile ilgilenir, olumlu yönleri ile ilgilenen pek olmadığından, kendini sevmemesine, değerli bulmamasına, düşük benlik algısına sahip olur. Kendi dünyasını hep yanlışlardan oluşan bir dünya olarak algılar ve sonuçta kendini yanlış bulur hale gelir.  Bu noktada, anne- babanın ve öğretmenin çocukla etkili bir iletişim içinde olması çok önemlidir. Duyulmaya,  anlaşılmaya çok ihtiyacı vardır. Benlik algısının güçlenmesi için kendisi ile ilgili olumlu mesajlara da çok gereksinim duyarlar.

 

Bu çocukların eğitsel terapilerinde;

  • Duygularını dinlemek, cesaretlendirmek çok önemli. Yaşadığı olayda sonuca değil, sürece

odaklanmak.

  • Problem çözme becerilerini geliştirmek
  • Ulaşabilir gerçekçi hedefler belirlemek
  • Başarılarını fark etmelerini sağlamak
  • İyi olduğu alanlarda yüreklendirmek
  • Geribildirim verilmesi, farkına vardıran, düzelttiren bir yaklaşım, çocuğun hatasını fark etmesini sağlamak
  • Öğrenme, ders çalışma davranışı ve alışkanlığı kazandırmak, sorunlarla baş etme becerilerini desteklemek
  • Sosyal becerileri geliştirmek
  • Düşünmeyi düşündürebilmek
  • Nasıl öğrendiğini fark ettirmek gerekir.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir