Otizmli Çocuklara Neden Zihin Kuramı Becerilerini Öğretmeliyiz?

Otizme Dost Bir Yaklaşım: TEACCH
12 Aralık 2018
ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR ve AİLELERİ
22 Ocak 2019
Tümünü Göster

Otizmli Çocuklara Neden Zihin Kuramı Becerilerini Öğretmeliyiz?

Dr. Öğretim Üyesi Alev GİRLİ / Dokuz Eylül Üniv., Buca Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü

 

Birbirimizle iletişim kurarken ne zaman ve nasıl öğrendiğimizi hatırlamadığımız birçok “zihin kuramı” becerisi kullanırız. Örneğin, babamız eve yorgun veya biraz kızgın geldiğinde annemizin küçük bir baş hareketi ile odamıza gitmemiz gerektiğini anlayabiliriz.

Okulda öğretmenimiz “susar mısınız?” dediğinde bunun bize seçenek sunan bir soru olmadığını bilir ve bizden susmamızı istediğini anlarız.

Arkadaşlarımızla oyun oynarken aynı takımda olan arkadaşımızla jest ve mimiklerimizle anlaşırız. Başımız veya kaşımız ve gözümüzün hareketiyle topu nereye doğru atmasını istediğimizi iletiriz.

Annemiz “sanırım gözlerin yorulmuş, bilgisayarını kapatalım” dediğinde aslında bize “yeterince oynadığımızı” ima ettiğini anlarız.

Her gün sık sık söylediğimiz “teşekkür ederim” veya “eline sağlık” veya “nasılsın?” gibi günlük sosyal ifadelerin hangisinin içtenlikle hangisinin nezaketen olduğunu kolaylıkla ayırt edebiliriz.

Bazen karşımızdakini kırmamak için söylediğimiz “elbisen çok yakışmış gibi” bazı ifadelerin aslında “gerçek düşüncemiz olmadığını” biliriz.

Sosyal iletişimde çok fazla kullandığımız bu becerilerin ne anlama geldiğini anlamak otizmli bireyler için zordur. Böyle durumlarda kendisinden ne istendiğini anlamadıkları için “strese girerler”, “streotipik davranışlar ortaya çıkar örneğin, sallanma, dolaşma” veya mırıldanma gibi vokalizasyonlar ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda eğer biz, otizmli bireyin “mesajımızın ne olduğunu” anlamamaktan kaynaklanan ansiyete yaşadığını, strese girdiğini anlamazsak ve yapmasını istediğimiz şey konusunda ısrarcı olursak bu kaygı öfke patlaması, kendini yere atma kendine zarar verme gibi davranışlara dönüşebilir.

Otizmden etkilenen bireyler bu zihin kuramı becerilerini yalnızca anlamakta zorlanmazlar, aynı zamanda kullanmakta da zorluk yaşarlar. Sosyal öğrenme ile doğal olarak çevremizdeki kişileri (anne-baba-kardeş, arkadaşlar gibi) gözlemleyerek öğrendiğimiz bu becerileri otizmli bireylerde öğrenebilirler. Bunun için etkili yöntemler olan,

SOSYAL ÖYKÜLER, KARİKATÜR KONUŞMALAR, GÜÇ KARTI, BEŞLİ SKALA VE SOSYAL BECERİLERİN RESİMLİ HİKAYELERİ GİBİ YÖNTEMLERİ KULLANARAK ÖĞRENCİLERİMİZİ EĞİTMELİYİZ.

Aşağıda yer alan örnek otizmli (Asperger sendromu) bir kaynaştırma öğrencisi ile 5’li skala kullanılarak yapılan çalışmadır. Burada öğrencinin kendini kızdıran durumları tanımlaması, bu durumda yaptığı uygun olmayan davranışlar yerine uygun olanları öğrenmesini sağlamaktır.

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir