OTİZMLE İLİŞKİLİ YEME (BESLENME) GÜÇLÜKLERİ

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)
17 Nisan 2018
ÇOCUĞUN LİDERLİĞİNİ TAKİP ETMEK
17 Nisan 2018
Tümünü Göster

OTİZMLE İLİŞKİLİ YEME (BESLENME) GÜÇLÜKLERİ

Yard. Doç Dr. Alev Girli

Otistik özellikleri olan pek çok anne-baba çocuklarının bazı yiyecekleri hiç yememesinden veya hep aynı şeyleri yemeyi istemesinden, yemek yerken ortaya çıkan rahatsız edici davranışlardan şikayetçidir ve uzmanlardan çözüm önerileri talep eder. Işık olarak bu gereksinimlere cevap vermek amacıyla yaptığımız araştırmalarda, bizim öğrencilerimiz için ailelere National Autistic Society okullarında beslenme problemleri için geliştirilen çözüm önerilerinden yola çıkarak yardımcı olabileceğimize karar verdik. Yıllardır pek çok çocuğumuzun problemini ailesiyle birlikte çözümlediğimiz bu işlevsel uygulamaların size de yardımcı olmasını umuyoruz.

Burada çatal, kaşık vb. mutfak aletlerinin kullanımı veya çiğneme vb. gibi fiziksel güçlüklerden kaynaklanan problemler ele alınmamış; otizmin doğasından kaynaklanan takıntılı ve katı davranış özelliklerinden, zayıf iletişim becerileri ve sosyal farkındalık ile empati yetersizliklerinden kaynaklanan problemlere yoğunlaşılmıştır.

 

Otistik özellikleri Olan Çocuklarda Belirlenmiş Beslenme Problemleri 

 

A- Yiyecek ve İçecek Miktarıyla İlgili Problemler

  1. Ciddi bir biçimde sınırlı yiyecek alma
  2. Çok büyük “lokma”larla yemek yeme
  3. Çok küçük “lokma”larla yemek yeme
  4. Çok büyük yudumlarla içme
  5. Çok küçük yudumlarla içme

 

B- Yiyecek ve İçecek Çeşidi (Zenginliği) ile İlgili Problemler

  1. Yiyecek ve içeceklere ilişkin takıntılar
  2. Bazı yiyecek / içecekleri reddetme
  3. Yeni yiyecek / içecekleri reddetme
  4. Yiyecek/içecekleri yabancı, yeni ortamlarda ve kompozisyonlarda reddetme
  5. Ritüelistik bir sırayla yemek yeme

 

C- Yeme ve İçmenin Hızı ile İlgili Problemler

  1. Çiğnemeden yutma
  2. Yemeği ağızda biriktirme
  3. Yiyecekle oynama

 

D- Yeme Zamanı Davranışı ile İlgili Problemler

  1. Yiyecek/içeceği atma (fırlatma)
  2. Yeme malzemelerini, çatal, tabak vb. ve masa, sandalye vb. mobilyayı atma
  3. Yemek zamanları çığlık atma
  4. Bir başkasının yiyecek/içeceğini alma
  5. Yemeği tabaktan kaldırmak/hareket ettirmek

 

E- Uygunsuz Davranış Problemleri

  1. Kusmak (herhangi bir rahatsızlıktan kaynaklanmayan bir şekilde)
  2. Geviş getirmek (yiyeceği mideden geri getirmek)
  3. PICA (uygunsuz maddeleri yeme)
  4. Sıcak içecekleri boğazından aşağı dökme
  5. Yiyecek/içeceği tükürmek
  6. Azimle (durmak bilmez biçimde) yemek hakkında konuşmak

 

 

Yiyecek ve İçeceğin Çeşidine İlişkin Problemler

 

Bu problemlerden biri olan yiyecek/içeceğin çeşidine ilişkin takıntıların yol açtığı problemlerle başa çıkmada kullanılabilecek bazı stratejileri uygulamadan önce makul olanın ne olduğu hakkında düşünün, hepimizin hoşlanmadığı bazı yiyecek/içecekler olduğunu hatırlayın. Örneğin bir çocuk önce bütün patateslerini sonra diğer sebzelerini ve ardından etini yemek isteyebilir. Eğer bütün bir yemeğini makul bir şekilde yiyorsa bu bir problem midir?

  • Eğer çocuğun belirli bir yiyeceğe veya içeceğe karşı takıntısı varsa örneğin sadece kırmızı olanları yemek/içmek gibi, gün boyunca alternatifini vermeye uğraşın ya da hiç durmadan alternatif yiyeceği kabul etmesi için çalışın.
  • Belki de aç veya susuz hissettiği bir zamanda söz konusu alternatifi kabul edecektir. Bu yaklaşım çocuğun probleminin tipine göre değişir ve bu durum uzmana sürekli  danışma ve yakın bir süpervizyon gerektirir.
  • Yiyeceğin dokusu, rengi ve bileşimi gibi özelliklerini derece derece değiştirin. Örneğin kırmızı içecekler belli bir zaman periyodu içerisinde derece derece sulandırılıp, rengi açılabilir. Dokusu derece derece kalınlaştırılabilir, örneğin içine bisküvi karıştırılabilir.
  • Yemeğin hazırlanışına çocuğu da katın. Bu tadına bakma konusunda direncini kırmak için etkili olmaktadır.
  • Hep aynı kırmızı yiyeceği/ içeceği kullanmak yerine, her defasında yeni bir yiyecek veya içecek sunarak beslenme çeşitliliğini artırın. Bu belki takıntısıyla uyuşan bir içecek/yiyeceği tesadüfen bulmamızı ve yemesini sağlayabilir, bu nedenle en azından tatması için ısrar edin,
  • Geri çekilmeye ve başka bir zaman yeniden denemeye hazırlıklı olun. Kabul edilebilir sınırlarda ama yine de sınırlı beslenen bir çocuğun aşırı baskı ve zorlama nedeniyle bütün yiyecekleri reddetmeye başlamış ve aradan 1 yıl geçmesine rağmen hala başladığı noktaya dönememiş olduğu örnekler olduğunu unutmayın.

Çocuğu aşırı zorlamadan yukarıda önerilen hangi yöntemin sizin çocuğunuz için daha yararlı olduğunu gözlemlemeye çalışın, her yöntemin her çocukta işe yaramadığını hatırda tutarak yaratıcı olmaya çalışın, moralinizi bozmadan, kararlı bir şekilde çalışın, işe yarayan yöntemi ve yiyecekleri/içecekleri not alın. Çözümsüz kaldığınızda çocuğunuzu iyi tanıyan uzmanlara danışın.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir